1985 - 1995
Veiligheid is een zeer belangrijk aandachtspunt tijdens de jaren 80. Het Heizeldrama (1985) en de ramp met voetbalfans in Sheffield (1989) zorgen voor grote zenuwachtigheid bij de overheid. De geschiedenis van het festival blijft gespaard van grote onregelmatigheden. En als er al iets gebeurde, dan was dat buiten het festivalterrein. De redenen zijn velerlei: een juiste inschatting van het publiek, koelbloedigheid en niet aflatende inspanningen qua veiligheid. Door het gebruik van rubberen matten en drukverlagende constructies wordt onheil voor het hoofdpodium vermeden. In 2004 doet zich een omgekeerd fenomeen voor: het publiek maakt zich zorgen over de veiligheid van de groep. De lading pyro die Rammstein meeneemt op het podium is ongeveer gelijk aan een jaarpakket stadionvuurwerk van RSCA Anderlecht.
Een enkele keer probeerde een groep vanop het podium voor onnodige animo te zorgen. In 1980 jutten The Specials het publiek op tegen de veiligheidsmensen. Het publiek reageert niet. In 1990 krijgt de oproep van Iggy Pop om plastieken flessen te gooien onverwachte gevolgen. Als Sting een paar concerten later ‘Message In A Bottle’ inzet, wordt het zeer druk in de lucht. Heel wat plastieken flessen zijn echter nog gevuld en dat noopt de EHBO tot overuren. De Red Hot Chili Peppers zullen ook nog wel twee keer nadenken voor ze iets aan het publiek vragen. “If you love us, throw more mud”, roept zanger Anthony Kiedis in 1992. Helaas is het een regenjaar. Enkele tellen later lijkt het of er een grote stofzuiger achter het podium staat. De Peppers worden letterlijk modderfiguren.
In 1985 klinkt er gemor op de wei. Depeche Mode is de eerste zwaar gecontesteerde groep op de affiche. Tijdens het concert van de Britse synthesizergroep is er afkeurend gefluit te horen. Depeche Mode keert in 2006 terug als headliner. In de rijke geschiedenis zijn er weinig gelijkaardige lichte aardbevingen te vinden. In 1990 vloeit er behoorlijk wat inkt over De La Soul, de eerst hiphopact uit de geschiedenis. In 1991 vragen velen zich af wat het lichtvoetige Deee-Lite in de Lage Landen komt doen. De Amerikaanse feestmachine heeft alle moeite van de wereld om de wei aan het dansen te krijgen. Het zal nog een paar jaar duren voor dance zijn weg vindt naar het festival. Maar vanaf pakweg 1996 is er geen houden meer aan en rijzen er alweer nieuwe kopzorgen. Heeft Moby nu geplaybackt in 2000 of niet?
Het grootste schisma staat ongetwijfeld op conto van Metallica. Hun komst in 1993 staat synoniem voor heel wat dingen. Voor gedoe want de goegemeente heeft rare verhalen gehoord over het publiek dat metal aantrekt. Voor licht ongeloof op de persbanken. Metal? In Torhout en Werchter? En bovenal: voor de herbronning en de heropstanding van het festival. Vanaf 1989 was het beginnen te kwakkelen. T/W verkocht niet langer uit en wist niet goed welke kaart het moest trekken: de generatie blijven bedienen die het festival had helpen groot maken? Of resoluut kiezen voor de jeugd? Of een compromis zoeken? En hoe moet dat dan? Kortom: doorgroeipijnen. Het heersende rockklimaat biedt weinig antwoorden. De komst van MTV in 1987 heeft programmeren een pak moeilijker gemaakt. De populaire clipzender jaagt bands sneller uit de startblokken maar verslijt ze ook sneller. Wat nieuw is in januari, kan in juli al weg of veel te groot zijn. In 1990 mikt Schueremans met La Mano Negra, De La Soul en Sinéad O’Connor op vernieuwing. In 1991 blijft er heel veel volk weg omdat de oude knarren Sting en Paul Simon bovenaan de affiche staan. Een generatiewissel dringt zich op.
Vanaf 1993 zit het dubbelfestival weer helemaal met de vingers in het stopcontact. Het knettert in Torhout en Werchter. Twee keer 60.000 mensen vergapen zich aan Sugar, The Tragically Hip, Sonic Youth, Neil Young, Kravitz en Metallica. Het is 100 procent rock maar het is wel rock in zijn volledige smerigheid. In 1994 is er een kleine terugval wegens een ontbrekende headliner. Maar vanaf dan gaat het in stijgende lijn. Het lijkt wel alsof het festival zichzelf de taak heeft gegeven om elk jaar met een grote nieuwigheid uit pakken. In 1994 is dat het campingfestival. In beide festivaldorpen staat er op de vooravond van de Grote Dag een podium voor de ingang waarop onder meer dEUS en Tool te zien zijn. Het haalt de overlast weg uit de dorpskern en warmt de boel al wat op. Een jaar later kijken de bezoekers zich opnieuw de ogen uit. Er staat zowaar een tweede podium op de wei waar alternerend met het hoofdpodium wordt geprogrammeerd. Het zijpodium opent met een legendarisch moment. Eentje waarvan zoveel keer meer mensen beweren dat ze erbij waren dan dat er die ochtenden werkelijk stonden. Wijlen Jeff Buckley laat het gevoel achter dat hij gauw gaat terugkomen als dagsluiter. De Mississippi beslist er helaas anders over.
Het Amerikaanse blad Rolling Stone schrijft dat de Generation Next de dienst uitmaakt in de rockindustrie. Een vaag verbonden groep van pioniers, oplichtende sterren en prille ontdekkingen. De affiche van 1996 is daar een perfecte staalkaart van. Torhout-Werchter is een boeiende tweedaagse (dus vier festivaldagen in totaal) geworden met meer dan 25 namen op de affiche. De grote namen op het Humo Hoofdpodium worden aangevuld met aankomend talent op het Studio Brussel Zijpodium. De optelsom: pioniers (David Bowie, Neil Young) + oplichtende sterren (Underworld, Massive Attack) + prille ontdekkingen (Radiohead, Björk). De buffetformule is wel nefast voor het groepsgevoel. Er gebeurt veel en de smaken verschillen. Dus is het moeilijker om de hele tijd samen te blijven met je vrienden. De wei ziet er minder homogeen uit dan in 1986. Het toeschouwersaantal ligt op 200.000. Een ticket kost 2.000 frank (50 euro). Kamperen wint aan belang en verhoogt het gevoel van ‘weg examens, dag vakantie’. De bepalende gezichten van het tweede decennium zijn Bryan Adams, The Cure, Peter Gabriel, Therapy?, R.E.M, en Sting.